Schept taal werkelijkheid? Zo ja, wat voor soort dan?

Oproep: wie heeft suggesties voor interessante literatuur?

Ik heb jaren gewerkt als extern adviseur van directeuren, bestuurders en toezichthouders, met name in het onderwijs. De contacten waren talig van aard en dus niet gericht op bijvoorbeeld digitale operationele systemen. Een opdrachtgever had een probleem (organisatievraagstuk, governancevraagstuk, strategisch vraagstuk, visie-ontwikkeling e.d.). Elke opdracht was te omschrijven als het opheffen van een discrepantie tussen ‘hier en nu’ en ‘dan en daar’. Ik adviseerde in verschillende talige vormen: een mondeling advies, een workshop, een code, een beleidsnotitie, een strategisch advies,… Daarbij was ik vaak doende de opdrachtgever een ‘nieuwe, andere werkelijkheid’ als mogelijkheid te tonen en ik gebruikte dan heel andere bewoordingen dan de taal die de opdrachtgever tot dan toe zelf bezigde. Ik heb dat ervaren als de werkelijkheidconstituerende functie van taal, in dit geval voor de opdrachtgever die door deze nieuwe woorden tot een andere kijk op zijn probleem kwam en een oplossing zag – die ook tot dan nog steeds alleen in taal bestond.

Hierop reflecterend kwam ik tot allerlei (filosofische) vragen:

– als het hele contact tussen opdrachtgever en extern adviseur zich uitsluitend afspeelt in taal, hoe zit het dan met de verwijzing van de woorden die gebruikt worden? Naar welke realiteit verwijzen die? Naar die van ‘het mogelijke’ of ‘het verlangde’? Wat is de ontologische status daarvan?

– mijn advies werd door de opdrachtgever vaak als betekenisvol ervaren; wat betekent ‘betekenis’ in dit woord? Het komt mij voor dat het om meer gaat dan ‘nuttig’.

– zijn er parallelle situaties in andere sectoren of beroepsgroepen?

Ik heb al het een en ander rond deze vragen gelezen (met name op het vlak van taalfilosofie) maar heb het gevoel dat ik andere perspectieven over het hoofd zie. 

Daarom nu mijn concrete vraag: wie heeft mogelijk interessante leestips voor mij? Kent u auteurs (ik denk aan filosofen, maar wie weet hebben ook anderen) die hier zinnige dingen over hebben gezegd?

Reacties graag hieronder of per mail naar harmklifman@hotmail.com

Wilt u dit bericht delen met uw eigen netwerk? Dit verhoogt mijn kans op interessante reacties. Dankjewel!

Share
This entry was posted in Reflecties and tagged , , . Bookmark the permalink.

One Response to Schept taal werkelijkheid? Zo ja, wat voor soort dan?

  1. Frank Hoes says:

    Boeiende en complexe vraag! Leuk!
    Waar ik zelf aan heb gehad is Levinas. Zijn werk zelf en ook;
    Naud van der Ven: Schaamte en verandering. Denken over organisatieverandering in het licht van de filosofie van Emmanuel Levinas. Uitgeverij Klement, Kampen, ISBN 9077070958, 272 blz., 24,95 euro.

    En verder: de stoicijnse filosofen omdat zij voor mij als geen ander de niet-rationaliteit rationeel maken. Dat vinden bestuurders vaak erg ingewikkeld ok
    mee te leven is mijn ervaring. Montaigne, Seneca, Kierkegaard afijn je kent het wel.
    Succes

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *