Nostalgie

Nostalgie is een vorm van herinneren: in gedachten met een zekere weemoed terugkeren naar het verleden. Soms gaat dat vanzelf, soms zoek je het zelf op.

Zo komen nostalgische herinneringen bij mij op tijdens een rondje op de fiets door Amsterdam langs de huizen waar we in de jaren zeventig hebben gewoond. Bij elke etagewoning een ander verhaal.

Muziek

Muziek is bij uitstek geschikt om herinneringen op te roepen.
Ik zie mezelf nog zitten, ’s avonds laat, als mijn lief de deur van haar kamer in de zusterflat van het Amsterdamse Andreasziekenhuis achter zich heeft dichtgetrokken om de nachtdienst in te gaan. Clandestien breng ik die nacht (en vaker) daar door. Op de grond staat een koffergrammofoon die ze van haar oudere zus heeft gekregen. Een stapeltje langspeelplaten ernaast. Verder een radio. Naar keuze draai ik een plaat of luister ik naar de radio. Naar Superclean Dreammachine met Ad Visser aan de knoppen.

Nog een muzikale. We wonen in Lelystad. Onze oudste is geboren. Er komt een studievriend op bezoek. Die blijft slapen. Tot diep in de nacht draaien we Meddles en Ummagumma van Pink Floyd, Close to the edge van Yes.

Die zusterflat is er trouwens niet meer. En ons huis in Lelystad waar we in 1978 nieuw in kwamen, is alweer decennia geleden geruimd om plaats te maken voor het NS-station. Daaraan merk je het verglijden van de tijd.

Fenton

Een groot deel van onze elpee-verzameling uit die tijd hebben we bewaard en in het begin van deze eeuw meegenomen naar ons vakantiehuisje. Daar staan ze nog steeds, op de bodem van een Lundia-stelling.
De stereo-installatie met pick-up en cassettedesk uit pakweg 1983 stond er tot vorige maand, ook al deed die het niet meer. Nu staat daar een nieuwe koffergrammofoon, een retromodel van Fenton van rond de € 60.00. En als we nu daar zijn, daar in dat vakantiehuisje, dan draaien we weer en dwalen we door het verleden.

Klassiek en pop. We hadden indertijd een abonnement op een serie die Music for the millions heette. Daardoor maakten we kennis met klassieke hits die we van huis uit niet mee hadden gekregen. En langspeelplaten met volksdansmuziek uit een veelheid van landen (niet mijn ding).
En natuurlijk al die lekkere oude nummers, van James Brown (Memphis soul stew), tot Crosby, Stills, Nash and Young (Deja vu).

Zo rijgen we ons leven aan elkaar. Indruk aan indruk, herinnering aan herinnering. We brengen ons leven terug tot markante momenten en situaties. Tot gebeurtenissen die belangrijk waren voor dat moment en die plaats. Heftige en plezierige.

Geheugen

Wetenschappers weten je te vertellen dat het geheugen een mooi maar onbetrouwbaar ‘instrument’ is. Ik geloof het direct. Elkaar aanvullen of corrigeren geeft al gauw een meer waarheidsgetrouw beeld. Ook dat geloof ik direct en ervaar ik ook regelmatig. Neemt niet weg dat het soms heerlijk is om in gedachten terug te keren naar momenten uit je vroegere leven. Niet om die zo waarheidsgetrouw mogelijk te maken, maar om een gevoel op te roepen. Een gevoel dat, hoop je, past bij je ervaring toen. Lekker subjectief dus, helemaal van jezelf. Noem het nostalgische herinneringen. Je leven in omgekeerde richting.

Kierkegaard

Van de filosoof Kierkegaard is de bekende uitspraak: ‘Het leven kan slechts achterwaarts begrepen worden, maar het moet voorwaarts worden geleefd.’ Achter deze zin gaat diepe wijsheid schuil, vooral achter het tweede deel ervan. Want wat vraagt het van een mens om steeds opnieuw (morele) keuzes te moeten maken?

Neemt niet weg dat het soms lekker is om vooral te leunen op het eerste deel, het ‘achterwaarts begrijpen’. En daar dan je eigen invulling aan te geven.

(Dit blog verschijnt gelijktijdig in de Nieuwsbrief van de Vereniging Ouderenbelangen Voorschoten (VOV)